کتاب روان شناسی در قرآن (مفاهیم و آموزه ها)

کتاب روان شناسی در قرآن (مفاهیم و آموزه ها)

جوامع بشری با علوم انسانی‌ای اداره می‌شود که با مبانی هستی شناختی انسان شناختی روش شناختی و معرفت شناختی سکولار شکل گرفته اند. داشتن یک جامعه اسلامی نیز مستلزم داشتن علوم انسانی اسلامی است. روان‌شناسی معاصر نیز در چارچوب اثبات گرایی و تجربه گرایی شکل گرفته و به صورت نوشته و نانوشته هشیار و ناهشیار، مبانی مذکور را از اثبات گرایی دریافت کرده است. در جهت اسلامی سازی و بومی سازی روان شناسی در کشورهای عربی و در کشور ایران، تلاش‌های فراوانی طی چندین دهه گذشته انجام شده است. آن تلاش‌ها به تدریج موجبات هم افزایی قابل توجهی را فراهم کرده و اکنون این گونه تلاش‌ها، از مقیاس فردی، به مقیاس‌های دانشگاهی و پژوهشگاهی ارتقا یافته است. یک نکته مهم و قابل توجه که صاحب نظران بر آن تأکید دارند و مقام معظم رهبری حضرت آیت الله خامنه ای نیز بــه کـــرات آن را به جامعه علمی کشور انتقال داده اند، این است که نباید به اصلاح و پاکسازی ظاهری روان شناسی و دیگر علوم انسانی اکتفا کنیم چرا که این پاکسازی ظاهری فقط در حد یک مُسَكِّن و به صورت کوتاه مدت می‌تواند بعضی از آسیب‌ها را کاهش دهد؛ بلکه ضرورت دارد روانشناسی را به عنوان بخشی از هندسه معرفتی اسلام تلقی کنیم. در این صورت نه تنها تعارض و تناقضی بین روانشناسی و دیگر بخش‌های این هندسه معرفتی وجود نخواهد داشت، بلکه همچون اجزای یک مجموعه ،واحد مکمل یکدیگر خواهند بود. به عنوان مثال روان شناسی اسلامی تخالفی با کلام اسلامی عرفان اسلامی، سیاست اسلامی و.... نخواهد داشت بلکه در تعاملی چندسویه در هدفگذاری موضوع شناسی روش شناسی مسئله شناسی و..... به کمک یکدیگر خواهند آمد و نیازهای متعدد و متکثر جوامع انسانی و اسلامی را برآورده می‌سازند.

این کتاب که به بعضی از فصول متعارف یک کتاب روان شناسی عمومی پرداخته است و کتاب دیگری که امید است به یاری خداوند به فصول دیگر بپردازد و به زودی منتشر خواهد شد. نگاهی تأسیسی به روان شناسی با رهیافت قرانی دارد و دورنمایی از روان شناسی اسلامی به عنوان یک مکتب روان شناختی را ترسیم می‌کند. مفاهیم روان شناختی ،قرآن محدود به این تعداد مفهوم نیست و نیز سخن قرآن در باب هر مفهوم روان شناختی فراتر از آن است که در این کتاب آمده است. لکن ضرورت ها و کاربرد ویژه مورد نظر تهیه متن درسی دانشگاهی اقتضا می‌کرد که به این مقدار و به این ساختار اکتفا شود؛ در هر صورت این امکان وجود دارد که در فرصتی دیگر بحث از مفاهیم روان شناختی قرآن (و) مکتب روان شناسی (اسلامی را با ساختاری پژوهش محور و محتواهای مباحثه ای و چالش برانگیز به عنوان منبع درسی یا به عنوان راهنمای اساتید ارائه کرد.